در این مقاله، با استفاده از چارچوب نظری-روشیِ تبارشناسانۀ فوکو، چگونگیِ پیدایشِ گفتمانِ عقب ماندگی به مثابۀ هسته های سامان بخشِ نظامِ قدرت-دانش در ایران را از طریق پیوندِ مفاهیم، موضوعات و راهبردها، مطمح نظر قرار داده ایم. فریدون آدمیت، به مثابه کارگزار و حاملِ اصلیِ «گفتمان عقب ماندگی»، با دسترسیِ منحصرانه و تصادفی ای که در دهه های 1340 و 1350 ش. به مکتوبات، نوشته ها و آثارِ ناسیونالیست های رمانتیکِ ایرانی (میرزا فتحعلی آخوندزاده و میرزا آقاخان کرمانی) پیدا می کند و با تأکید، استفاده و استنادِ همدلانه به آثار و بیانِ پارادوکسیکال و دوگانۀ این دو منورالفکرِ متقدمِ پیشامشروطه که شاملِ ترکیبی [معجونی] از متون ایدئولوژیکِ دساتیریِ [آسمانی] آذر کیوانیان (هم عصرِ صفویان) و آموزه های ناشی از آن که بدل به یک ایدئولوژی التقاطی ای گشت، با محوریتِ تأکید بر «ایران باستان»، «عرب ستیزی» [بخوانید اسلام ستیزی]، «پارسی نویسی» و «برتریِ نژادی» مشخصاً «نژاد آریایی»، با درهم ریختن نظمِ گفتاری مستقرِ پیشین در سنتِ تاریخ نگاری ایران، گفتاری نوپدید آورد و از خلالِ این گفتارها، مفهوم فربۀ عقب ماندگی، یک اسلوب بیانی مشخص و منسجم پیدا می کند، مفاهیم و موضوعات آن متعین می گردد، نظامِ دانش و نظمِ گفتار، پیرامونِ آن شکل می گیرد و حوادث، رخدادها به واسطة آن درک و فهم می شود. در نتیجۀ، نظمی جدید و رژیمِ حقیقتِ جدیدی برساخته شد. تا پیش از تاریخ نگاریِ آدمیت، چنین صورت بندی و نظم گفتمانی ای ظهور نیافته بود. در این صورت بندیِ گفتمانی، ایرانِ «پیشااسلامی»، نماد و نشانگرِ عصر «قدرت و عظمت» و «دورۀ اسلامی» نمایانگرِ «ضعف و نابسامانی» ایران انگاشته می شود

هدف: سهم عوامل ژنتیکی در بروز عقب ماندگی ذهنی حدود  %70است. با توجه به این که شناخت علل ژنتیکی بروز این عارضه، موجب برنامه ریزی بهتر و انجام مشاوره دقیق تر در جهت پیشگیری و کنترل آن می باشد، لذا هدف از این مطالعه بررسی علل ژنتیکی عقب ماندگی ذهنی در استان گلستان می باشد.روش بررسی: در این پژوهش توصیفی که از نوع مطالعات مقطعی- کاربردی است، با همکاری بهزیستی استان گلستان، خانواده های دارای فرزند عقب مانده ذهنی شناسایی و 50 خانواده از نقاط مختلف استان که دارای تعداد 2 و یا بیشتر فرزند عقب مانده ذهنی بودند با روش نمونه گیری ساده انتخاب شدند. عقب ماندگی ذهنی افراد مبتلا قبلا با انجام مشاوره ژنتیک و معاینه بالینی توسط پزشک تایید شده بود. نمونه گیری از خون کلیه افراد مبتلا و سالم در خانواده انجام گرفت. ضمنا در مورد بیماران، بررسی بدشکلی (دیسمورفیسم) و سنجش میکروسفالی (کاهش در اندازه دور سر) انجام شد. سپس افراد مبتلا تحت بررسی کروموزومی (سیتوژنتیک)، شکنندگی کروموزوم ایکس (نشانگان ایکس شکننده)، تست متابولیک و آنالیز پیوستگی برای هفت جایگاه ژنی شناخته شده عقب ماندگی ذهنی اتوزومی مغلوب همراه با میکروسفالی (ام.سی.پی.اچ.) قرار گرفتند.یافته ها: ناهنجاری کروموزومی در هیچ یک از خانواده های مورد مطالعه دیده نشد. از میان 50 خانواده مورد بررسی، یک خانواده مبتلا به نشانگان ایکس شکننده و 10 خانواده مبتلا به عقب ماندگی ذهنی همراه با میکروسفالی بودند. از میان 10 خانواده میکروسفال، 5 خانواده به جایگاه های ژنی ام. سی. پی. اچ. پیوستگی نشان دادند.نتیجه گیری: عقب ماندگی ذهنی اتوزومی مغلوب همراه با میکروسفالی با سهمی حدود 20 درصد، میزان بالایی از عقب ماندگی ذهنی ژنتیکی را در استان گلستان به خود اختصاص داده است.

قلمرو تشخیص عقب ماندگی ذهنی به معنای امروزی یکی از قلمروهای مهم کاربرد یافته های تحولی در سطح روان شناسی بالینی است. با توجه به اهمیت شیوه های تشخیص عقب ماندگی ذهنی، این مقاله به بررسی تشخیص عقب ماندگی ذهنی براساس معیارهای انجمن امریکایی عقب ماندگی ذهنی (American Association on Mental RetardationAAMR)) در گروهی از دانش آموزان آموزشگاه های کودکان استثنایی پرداخته است. بدین منظور 121 آزمودنی به طور تصادفی با میانگین سنی 11 سال و 8 ماه از بین دانش آموزان مراکز آموزشی مناطق آموزش و پرورش اصفهان مورد مطالعه قرار گرفته اند. معیارهای انجمن امریکایی عقب ماندگی ذهنی در تشخیص عقب ماندگی ذهنی به طور عمده عبارتند از: الف) بین مقیاس رفتار سازشی لمبرت و آزمون وکسلر رابطه منفی وجود دارد. ب) بین مقیاس سازشی لمبرت و بهره هوشی کلامی رابطه معکوس وجود دارد. ج) بین مقیاس رفتار سازشی لمبرت و بهره هوشی غیرکلامی رابطه معکوس وجود دارد. د) بین مقیاس رفتار سازشی لمبرت و بهره هوشی کلی رابطه معکوس وجود دارد. در این پژوهش، مقیاس هوشی وکسلر و مقیاس رفتار سازشی انجمن عقب ماندگی ذهنی امریکا به عنوان ابزارهای ارزشیابی مورد استفاده قرار گرفتند. داده های به دست آمده با بهره گیری از روشهای آماری توزیع فراوانی، میانگین، انحراف معیار و ضریب همبستگی پیرسن تحلیل شده اند. این تحلیلها نشان میدهند که بین پاره تستهای وکسلر با مقیاس رفتار سازشی لمبرت، رابطه منفی و معنادار (P<0.01) دیده میشود. نتیجه پژوهش آن است که معیارهای تشخیص عقب ماندگی ذهنی امریکا در تشخیص عقب ماندگی ذهنی در کودکان ایرانی معتبر است.

هدف: عقب ماندگی ذهنی شدید تقریبا در %50 موارد دارای علتی ژنتیکی می باشد. در این مطالعه به منظور درک بهتر این عوامل و همچنین کمک به انجام مشاوره ژنتیکی موثرتر، عوامل ژنتیکی این بیماری در استان بوشهر بررسی شد.روش بررسی: در این پژوهش توصیفی که از نوع مطالعات مقطعی - کاربردی است، با کمک سازمان بهزیستی استان بوشهر از بین 200 خانواده دارای دو فرزند مبتلا به عقب ماندگی ذهنی و یا بیشتر که بیماری آنها توسط پزشک تایید شده بود، 69 خانواده با کمک روش نمونه گیری ساده انتخاب شدند. سپس از تمام افراد سالم و مبتلا در خانواده های انتخاب شده خونگیری صورت گرفت.یافته ها: در هیچیک از موارد بررسی شده ناهنجاری های کروموزومی مشاهده نشد. یک خانواده دچار نشانگان ایکس شکننده بود. پس از بررسی های آنالیز پیوستگی در 18 خانواده دارای فرزندان میکروسفال از نوع اتوزومی مغلوب اولیه، 6 خانواده به جایگاه های مربوطه (ام.سی.پی.اچ) پیوستگی نشان دادند. یک خانواده دچار میکروسفالی از نوع سندرمی بود. دو خانواده میکروسفال و یک خانواده دچار عقب ماندگی ذهنی از نوع غیر سندرمی و غیر میکروسفال، طرح توارث اتوزوم غالب را نشان دادند.نتیجه گیری: بر اساس نتایج بدست آمده در این بررسی ناتوانی ذهنی بسیار هتروژن می باشد و عقب ماندگی ذهنی با توارث اتوزومی مغلوب همراه با کاهش در اندازه دور سر (میکروسفالی) درصد بسیار زیادی (%26.09) از موارد عقب ماندگی ذهنی ژنتیکی در استان بوشهر را به خود اختصاص داده است.

هدف: هدف این مقاله بررسی فرایند و ضرورت تحول در اصطلاح شناسی عقب ماندگی ذهنی/کم توانی ذهنی و همچنین ملاحظه های مربوط به آن است. روش: روش این تحقیق بررسی مقاله های مرتبط و ترجمه بیانیه انجمن کم توانی ذهنی و رشدی امریکا (AAIDD) در رابطه با دلایل تغییر اصطلاح شناسی عقب ماندگی ذهنی به کم توانی ذهنی است. یافته ها و نتیجه گیری: مفهوم و اصطلاح شناسی «عقب ماندگی ذهنی» تغییر و تحولات فراوانی داشته است. امروزه، اصطلاح «کم توانی ذهنی» به جای «عقب ماندگی ذهنی» ترجیح داده می شود ولی تعریف و فرضهای کلی پیشین به قوت خود باقی می ماند. اصطلاح کم توانی ذهنی همان جمعیتی راتحت پوشش قرار می دهد که اصطلاح عقب ماندگی ذهنی قبلا از نظر تعداد، نوع، گروه، دوره ناتوانی، و نیاز به خدمات و حمایتهای انفرادی، پوشش می داد. افزون براین، هر فردی که در گذشته واجد شرایط عقب ماندگی ذهنی بود، با اصطلاح کم توانی ذهنی نیز همچنان واجد شرایط است.